Vòng lặp lạm dụng ái kỷ: Vì sao nó cứ kéo bạn quay lại

Khi một mối quan hệ giống như vòng lặp

Nếu mối quan hệ của bạn cứ dao động giữa cảm giác được nâng niu và cảm giác vô giá trị, có thể bạn đang mắc kẹt trong điều mà nhiều người gọi là vòng lặp lạm dụng ái kỷ. Tuần này bạn là người quan trọng nhất trong thế giới của họ. Tuần sau bạn bị phớt lờ, chỉ trích hoặc đối xử lạnh nhạt, và bạn không sao hiểu mình đã làm sai điều gì. Rồi đúng lúc bạn sẵn sàng rời đi, sự ấm áp lại quay về.

Kiểu mẫu này vốn gây rối trí, và nó không có nghĩa là bạn yếu đuối hay ngốc nghếch. Bài viết này đi qua các giai đoạn, các dấu hiệu và lý do vì sao vòng lặp khó phá vỡ đến vậy. Nó dành cho việc tự suy ngẫm, không phải để chẩn đoán.

Vòng lặp lạm dụng ái kỷ là gì?

Vòng lặp lạm dụng ái kỷ mô tả một kiểu mẫu lặp đi lặp lại có thể xuất hiện trong mối quan hệ với người có nét ái kỷ rõ rệt. Nó thường được mô tả qua bốn giai đoạn:

• Lý tưởng hóa: Bạn được tắm trong lời khen, sự quan tâm và những lời hứa lớn lao. Cảm giác như trong truyện cổ tích.
• Hạ thấp: Lời khen phai dần, thay bằng chỉ trích, so sánh, dỗi hờn hoặc mỉa mai. Bạn bắt đầu cố gắng nhiều hơn để giành lại con người lúc đầu của họ.
• Ruồng bỏ: Họ rút lui, đột ngột chấm dứt hoặc đối xử như thể bạn không còn quan trọng, thường không một lời giải thích.
• Hoovering (kéo về): Họ quay lại với lời xin lỗi, sự quyến rũ hoặc một cuộc khủng hoảng cần bạn giúp, và vòng lặp bắt đầu lại.

Không phải mối quan hệ nào cũng đi theo đúng thứ tự này, và nhịp độ có thể từ vài giờ đến vài tháng. Điều quan trọng nhất là sự lặp lại: cùng những lúc thăng hoa, cùng những cú rơi và cùng một lần làm lại.

Dấu hiệu bạn có thể đang ở trong vòng lặp

• Tình cảm thất thường: Sự ấm áp và lạnh lùng của họ thay đổi không báo trước, không lý do.
• Đuổi theo thuở ban đầu: Bạn cứ cố quay lại cảm giác của những tuần đầu tiên.
• Đi trên vỏ trứng: Bạn cân nhắc lời nói và tâm trạng để tránh làm họ phật ý.
• Xin lỗi mà không thay đổi: Bạn thường nghe "xin lỗi", nhưng hành vi gây tổn thương vẫn quay lại.
• Nghi ngờ bản thân: Bạn nghi ngờ trí nhớ, cảm xúc của mình hoặc tự hỏi có phải mình quá nhạy cảm.
• Bị cô lập: Bạn gặp bạn bè và gia đình ít hơn, hoặc thấy không thể giải thích mối quan hệ này với họ.
• Nhẹ nhõm xen lẫn lo sợ: Ngày tốt đẹp giống như phần thưởng, và bạn luôn chuẩn bị tinh thần cho cú rơi tiếp theo.
• Quay lại dù không muốn: Bạn đã rời đi hoặc định rời đi, rồi quay lại khi họ liên lạc.

Vì sao kiểu mẫu này quan trọng

Vòng lặp không chỉ gây đau trong khoảnh khắc. Sự tử tế khó đoán có thể tạo ra một sợi dây cảm xúc rất mạnh, đôi khi được gọi là gắn kết sang chấn, vì não bạn học cách mong chờ quãng thời gian tốt đẹp tiếp theo. Niềm hy vọng đó có thể giữ bạn lại rất lâu sau khi mối quan hệ không còn an toàn.

Theo thời gian, nhiều người nhận thấy lo âu, khó ngủ, khó tin vào phán đoán của chính mình và ngày càng mờ nhạt về con người mình bên ngoài mối quan hệ. Công việc, tình bạn và sức khỏe đều có thể bị ảnh hưởng. Nếu điều này nghe quen thuộc, bạn cũng có thể xem thử kiểu gắn bó của mình, thứ định hình cách bạn phản ứng với những động lực kéo đẩy.

Nhận ra vòng lặp không có nghĩa là bạn phải quyết định điều gì ngay hôm nay. Nó chỉ cho bạn một tấm bản đồ rõ ràng hơn. Nhiều người thấy rằng khi gọi tên được từng giai đoạn, những lúc chạm đáy bớt giống thất bại cá nhân mà giống một phần của kiểu mẫu có thể chuẩn bị trước.

Suy ngẫm về trải nghiệm của bạn

Lùi lại một bước và nhìn toàn bộ mối quan hệ, thay vì từng cuộc cãi vã, có thể giúp ích. Hãy thử nhẹ nhàng tự hỏi:

• Những khoảng thời gian tốt đẹp có thường đến sau một quãng đau lòng không?
• Mình có cảm thấy là chính mình hơn, hay ít hơn, so với trước mối quan hệ này?
• Nếu một người bạn kể cho mình nghe kiểu mẫu này, mình sẽ nói gì với họ?

Bài trắc nghiệm miễn phí của chúng tôi có thể giúp bạn sắp xếp những gì bạn nhận thấy trong hành vi của ai đó. Đây là công cụ sàng lọc để tự suy ngẫm, không phải chẩn đoán cho bất kỳ ai. Chỉ chuyên gia sức khỏe tâm thần có chuyên môn mới đánh giá được một người, và nhà tư vấn cũng có thể giúp bạn cân nhắc các lựa chọn một cách an toàn.