Narsistin Sessizlik Cezası: Nedir ve Neden Bu Kadar Acıtır

Ev Birden Sessizleştiğinde

Bir soru sordun, ufak bir konuda katılmadın ya da eve geç geldin. Şimdi karşındaki kişi seninle konuşmayı kesti ve bu sessizlik üç gündür sürüyor. Narsistin sessizlik cezası, sakinleşmek için verilen bir mola değildir. Görevi olan bir sessizliktir. Birini kırmanın bedelini sana hissettirir ve seni yeniden gözüne girmeye çalışmakla meşgul tutar.

Bunu yaşayan en tuhaf kısmını bilir: görünürde hiçbir şey olmuyor. İşaret edebileceğin bir bağırış yok, bir arkadaşına anlattığında fazla alıngan görünmeyeceğin bir olay yok. Bu görünmezlik hem yöntemin işe yaramasının bir parçası hem de nice insanın aylarca "acaba kafamda mı büyütüyorum" diye düşünmesinin sebebi.

Sessizlik cezası nedir?

Sessizlik cezası, bundan sonra ne olacağını kontrol etmek için iletişimin bilerek kesilmesidir. İlişki araştırmacıları, tartışma sırasında tamamen kapanma ve konuşmayı reddetme alışkanlığına "duvar örme" diyor ve bunu iki insanın birbirine yapabileceği en yıpratıcı şeylerden biri sayıyor. Kısa süre geri çekilmek olağandır. Sessizlik cezasını dürüst bir geri çekilmeden ayıran şey, biçimidir.

Gerçek bir mola şöyle duyulur: "Şu an çok gerginim, bunu düzgün konuşamam. Bana bir saat ver." Bir sebebi, kabaca bir sonu ve bir dönüşü vardır. Sessizlik cezasında bu üçünden hiçbiri yoktur. Haber vermeden gelir, tam olarak karşı tarafın karar verdiği kadar sürer ve o istediğinde biter, çoğu zaman ne olduğuna dair tek kelime edilmeden.

Narsistik özellikleri belirgin biri sessizliğe başvurur, çünkü bu bir çırpıda birkaç sorunu çözer. Haksız çıkabileceği bir konuşmadan kurtulur. Kırıldığını hissettikten sonra kontrol duygusunu geri alır. Ve seni peşinden koşan tarafa dönüştürür, ki bu da bir tür ilgidir. O sessizlik boş değildir. Talimat doludur.

Ceza mı, gerçekten alan mı?

Hepimiz zaman zaman susarız. Fark sessizliğin kendisinde değil, etrafındaki ayrıntılarda görünür. İnsanların en sık anlattığı örüntüler şunlar:

• Sebep söylenmez: Ne yaptığını bulmak sana kalır. Tahmin ettirmek yan etki değil, amacın kendisidir, çünkü dikkatin böylece hep onda kalır.
• Bitiş yoktur: Bunun bir akşam mı yoksa iki hafta mı olduğunu kimse söylemez. Saat tek bir kişinin elindedir ve o kişi sen değilsin.
• Seçici sessizlik: Aynı odadaki herkese sıcak ve konuşkandır, soğuk olduğu tek kişi sensin. Biri içeri girdiği saniye o soğukluk kapatılabilir.
• Konuyu açmak işi büyütür: Ne oldu diye sorarsın, "hiçbir şey" gelir, bir iç çekiş ya da "abartıyorsun". Konuyu açmanın kendisi yeni bir kabahat olur.
• Onarım olmadan geri gelen sıcaklık: Bir sabah hiçbir şey olmamış gibi yeniden sevecendir. Yumurta kabukları üstünde geçirdiğin haftadan kimse söz etmez.
• Sen hayatına devam edince şiddetlenir: Peşinden koşmayı bırakıp gününü yaşarsan, sessizlik daha da yükselir ya da daha keskin bir şeyle yer değiştirir.
• Bitsin diye özür dilersin: Yaptığına inanmadığın şeyler için "özür dilerim" dersin, çünkü huzur artık haklı olmaktan daha değerlidir.

Tek bir olay pek bir şey anlatmaz. Aylara yayılan bir örüntü çok şey anlatır.

Göründüğünden Neden Daha Ağır

Dışlanmak beden için küçük bir şey değildir. Sosyal dışlanma üzerine yapılan araştırmalar, görmezden gelinmenin fiziksel acıyla ilişkili beyin bölgelerinin bir kısmını harekete geçirdiğini gösterdi. Dışarıdan bakınca "hiçbir şey" gibi duran bir olayın seni titrek, uykusuz ve dikkatini toplayamaz hale getirebilmesinin bir sebebi de bu.

Yeterince uzun sürerse etkileri ilişkinin dışına taşar. Konuşmadan önce kendini düzeltmeye başlarsın, hangi cümlenin sessizliği yeniden ateşleyeceğini görmek için hepsini süzgeçten geçirirsin. Akşam kötü geçer diye planlarını iptal edersin. İş aksar, çünkü dikkatinin bir kısmı hep evde, telefonun yanmasını bekler. Arkadaşlarına köşeleri törpülenmiş bir sürüm anlatırsın, çünkü hikâyenin tamamı kendini saf hissettirir.

Evdeki çocuklar da öğrenir. Sevginin haber verilmeden geri çekilebildiğini ve açıklama yapılmadan geri verilebildiğini görürler; çoğu bu dersi kendi yetişkin ilişkilerine taşır. Bu düşünce sana tanıdık geldiyse, şu an olup biteni kendi bağlanma örüntülerinle yan yana koymak işine yarayabilir.

Kendi Durumunun Muhasebesi

Her şeyden önce, örüntüyü gece ikide kafanda tekrar oynatmak yerine yazılı görmek işe yarar. Üzerinde oturulmayı hak eden birkaç soru:

• Sıklık: Son altı ayda bu kaç kez oldu?
• Tetikleyici: Bir tartışmanın ardından mı geliyor, yoksa senin kendi başına iyi bir gün geçirmenin ardından mı?
• Onarım: Bittiğinde bunu konuşan biri oluyor mu?
• Bedel: Huzuru korumak için neyden vazgeçtin?

Bir tarama testi sana birinin kim olduğunu söyleyemez ve kimseye teşhis koymaz. Yapabileceği şey, zaten bildiklerini net bakabileceğin bir düzene sokmaktır. Ücretsiz testimiz, insanların "bu narsistik bir örüntü mü yoksa sıradan bir kötü dönem mi" diye anlamaya çalışırken en çok anlattığı davranışları tek tek geçer. Bir hüküm değil, düşünmek için bir başlangıç noktasıdır ve kendi durumunu nitelikli bir uzmanla konuşmanın yerini tutmaz.