नार्सिसिस्टिक अत्याचाराचे चक्र: ते तुम्हाला पुन्हा पुन्हा का ओढते

जेव्हा नाते एका गोल फेऱ्यासारखे वाटते

तुमचे नाते कधी तुम्हाला डोक्यावर घेते आणि कधी पूर्णपणे बिनमहत्त्वाचे वाटायला लावते, तर कदाचित तुम्ही त्या गोष्टीत अडकला आहात ज्याला अनेक जण नार्सिसिस्टिक अत्याचाराचे चक्र म्हणतात. एका आठवड्यात तुम्ही त्यांच्या जगातली सर्वात महत्त्वाची व्यक्ती असता. पुढच्या आठवड्यात तुमच्याकडे दुर्लक्ष होते, टीका होते किंवा थंडपणे वागवले जाते, आणि तुमचे काय चुकले ते तुम्हाला कळतच नाही. मग, नेमके तुम्ही जायला तयार होता तेव्हाच, माया परत येते.

हा प्रकार मुळातच गोंधळवणारा असतो, आणि याचा अर्थ तुम्ही दुबळे किंवा भोळे आहात असा नाही. हे मार्गदर्शन टप्पे, लक्षणे आणि हे चक्र तोडणे इतके कठीण का आहे हे समजावते. हे स्वतःवर विचार करण्यासाठी आहे, निदानासाठी नाही.

नार्सिसिस्टिक अत्याचाराचे चक्र म्हणजे काय?

नार्सिसिस्टिक अत्याचाराचे चक्र म्हणजे एक पुन्हा पुन्हा घडणारा नमुना, जो तीव्र नार्सिसिस्टिक गुण असलेल्या व्यक्तीसोबतच्या नात्यात दिसू शकतो. सहसा त्याचे चार टप्प्यांत वर्णन केले जाते:

• डोक्यावर घेणे: तुमच्यावर कौतुक, लक्ष आणि मोठमोठ्या वचनांचा वर्षाव होतो. ते एखाद्या परीकथेसारखे वाटू शकते.
• कमी लेखणे: कौतुक फिके पडते आणि त्याची जागा टीका, तुलना, रुसवा किंवा टोमणे घेतात. सुरुवातीची ती व्यक्ती परत मिळवण्यासाठी तुम्ही अधिक धडपड करू लागता.
• टाकून देणे: ते दूर जातात, अचानक नाते संपवतात किंवा तुम्ही आता महत्त्वाचे नाही असे वागतात, अनेकदा कोणतेही स्पष्टीकरण न देता.
• हूव्हरिंग (पुन्हा ओढणे): ते माफी, मोहकपणा किंवा तुमची मदत लागणाऱ्या एखाद्या संकटासह परत येतात, आणि चक्र पुन्हा सुरू होते.

प्रत्येक नाते हे टप्पे क्रमाने पार करत नाही, आणि वेग काही तासांपासून काही महिन्यांपर्यंत असू शकतो. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे पुनरावृत्ती: तेच उच्चांक, तीच घसरण आणि तीच नवी सुरुवात.

तुम्ही चक्रात असू शकता याची लक्षणे

• हेलकावे देणारे प्रेम: त्यांची ऊब आणि थंडपणा कोणत्याही इशाऱ्याशिवाय किंवा कारणाशिवाय बदलतात.
• सुरुवातीचा पाठलाग: पहिल्या काही आठवड्यांतल्या भावनेकडे परत जाण्याचा तुम्ही सतत प्रयत्न करता.
• जपून पाऊल टाकणे: ते नाराज होऊ नयेत म्हणून तुम्ही शब्द आणि मनःस्थिती मोजून ठेवता.
• बदल नसलेली माफी: तुम्ही अनेकदा "सॉरी" ऐकता, पण दुखावणारे वागणे परत येते.
• स्वतःवर शंका: तुम्ही तुमच्या आठवणींवर, भावनांवर शंका घेता किंवा आपण फार हळवे आहोत का असा विचार करता.
• एकटेपणा: मित्र-मैत्रिणी आणि कुटुंबाला तुम्ही कमी भेटता, किंवा त्यांना हे नाते समजावता येणार नाही असे वाटते.
• भीतीसोबतचा दिलासा: चांगले दिवस बक्षिसासारखे वाटतात, आणि तुम्ही पुढच्या घसरणीसाठी तयारी करत राहता.
• इच्छा नसतानाही परत जाणे: तुम्ही निघून गेलात किंवा जायचे ठरवले, आणि त्यांनी संपर्क केल्यावर परत गेलात.

हा नमुना का महत्त्वाचा आहे

हे चक्र फक्त त्या क्षणी दुखावत नाही. अनपेक्षित दयाळूपणा खूप मजबूत भावनिक बंध निर्माण करू शकतो, ज्याला कधी ट्रॉमा बाँड म्हणतात, कारण तुमचा मेंदू पुढच्या चांगल्या काळाची आशा करायला शिकतो. नाते सुरक्षित वाटणे बंद झाल्यानंतरही ही आशा तुम्हाला दीर्घकाळ बांधून ठेवू शकते.

कालांतराने अनेकांना चिंता, झोपेचे त्रास, स्वतःच्या निर्णयावर विश्वास न बसणे आणि नात्याबाहेर आपण कोण आहोत याची जाणीव धूसर होणे जाणवते. काम, मैत्री आणि आरोग्य या सगळ्यांवर परिणाम होऊ शकतो. हे ओळखीचे वाटत असेल, तर जवळ ओढणे आणि दूर ढकलणे अशा परिस्थितींना तुम्ही कसे प्रतिसाद देता हे ठरवणारे अटॅचमेंट स्टाइलचे नमुनेही पाहू शकता.

चक्र ओळखणे म्हणजे आजच काही निर्णय घ्यायला हवा असे नाही. त्यामुळे फक्त एक स्पष्ट नकाशा मिळतो. अनेकांना असे जाणवते की प्रत्येक टप्प्याला नाव देता आल्यावर घसरण वैयक्तिक अपयशासारखी कमी आणि आधीच तयारी करता येईल अशा नमुन्याचा भाग जास्त वाटते.

स्वतःच्या अनुभवावर विचार करा

एकेका भांडणाकडे पाहण्याऐवजी एक पाऊल मागे घेऊन संपूर्ण नात्याकडे पाहणे उपयोगी ठरू शकते. स्वतःला हळुवारपणे काही प्रश्न विचारून पाहा:

• चांगले क्षण सहसा एखाद्या वेदनादायक काळानंतरच येतात का?
• या नात्यापूर्वीच्या तुलनेत मला स्वतःसारखे जास्त वाटते की कमी?
• एखाद्या मित्राने मला हा नमुना सांगितला तर मी त्याला काय सांगेन?

आमची मोफत क्विझ एखाद्याच्या वागण्यात तुम्हाला जे जाणवले ते व्यवस्थित मांडायला मदत करू शकते. हे स्वतःवर विचार करण्यासाठीचे एक स्क्रीनिंग साधन आहे, कोणाचेही निदान नाही. फक्त पात्र मानसिक आरोग्य तज्ज्ञच एखाद्या व्यक्तीचे मूल्यमापन करू शकतात, आणि एक समुपदेशक तुमचे पर्याय सुरक्षितपणे विचारात घेण्यासही मदत करू शकतो.